بازار وکیل شیراز؛ چه بخریم و چطور بازدید کنیم؟ - اخبار ورزشی

بازار وکیل در یک نگاه

پیش از آنکه در دالان های تودرتوی این بنای شگفت انگیز قدم بگذاریم، بهتر است یک نمای کلی از معینات آن داشته باشیم. جدول زیر اطلاعات پایه ای و مفیدی را برای برنامه ریزی سفر شما ارائه می دهد:

بازار وکیل شیراز کجاست؟

درک موقعیت جغرافیایی این بازار به شما یاری می نماید تا برنامه ریزی بهتری برای بازدید از سایر جاذبه های اطراف آن داشته باشید. این مجموعه بزرگ در بافت تاریخی و در نقطه ای قرار گرفته که روزگاری هسته اصلی قدرت سیاسی شهر به حساب می آمد.

آدرس بازار وکیل

این بنای بزرگ تاریخی در مرکز شهر شیراز و در ضلع شرقی میدان شهرداری (میدان شهدا) واقع شده است. گستردگی این بازار به حدی می رسد که راسته های مختلف آن در میان خیابان های مهمی چون زند، طالقانی و لطفعلی خان زند کشیده شده اند. ایستگاه متروی زندیه نزدیک ترین ایستگاه برای دسترسی راحت و بدون ترافیک به این مکان است.

ورودی های بازار

طراحی هوشمندانه این مکان شامل پنج ورودی اصلی و چندین درگاه فرعی می گردد. این تعدد ورودی ها در گذشته برای امنیت و تخلیه سریع جمعیت کاربرد داشت و امروز توزیع خریداران را در راسته ها آسان می نماید. ورودی های اصلی در خیابان های زند، طالقانی و لطفعلی خان زند قرار دارند. البته باید بدانید که احداث خیابان زند در دهه های گذشته، باعث دوپاره شدن بازار شد و بخش شمالی آن (معروف به بازار نو) را در آن سوی خیابان قرار داد.

دسترسی از ارگ کریم خان

ارگ کریم خانی به عنوان محل زندگی پادشاه زند، فاصله بسیار کمی با مرکز مالی شهر دارد. شما می توانید با یک پیاده روی کوتاه و دلپذیر از سمت ارگ به سوی میدان شهرداری حرکت کنید. با عبور از میدان و ورود به خیابان زند، ورودی اصلی بازار را در برابر چشمان خود خواهید دید.

تاریخچه بازار وکیل

آنالیز گذشته این کانون تجاری نشان می دهد که ما با یک استراتژی هوشمندانه روبرو هستیم. این مکان برای تثبیت قدرت، ایجاد رفاه و جلب اعتماد مردم ساخته شد تا اقتصاد جنوب ایران را رونق بخشد.

بازار وکیل در دوره کدام سلسله بنا شد؟

این مجموعه باشکوه در دوره سلسله زندیه بنا گشت. فرآیند ساخت آن در سال 1137 هجری شمسی (معادل 1172 قمری) شروع شد. به علت وسعت زیاد و دقت بالا در جزئیات معماری، ساخت این بنا حدود 21 سال زمان برد و پایان در سال 1156 هجری شمسی به بهره برداری کامل رسید.

نقش کریم خان زند

کریم خان زند که خود را وکیل الرعایا می نامید، شخصاً دستور ساخت این مکان را صادر کرد. متون تاریخی می گویند او پس از سفر به شهر لار و تماشا بازار قدیمی قیصریه، ایده احداث بنایی مشابه اما بسیار بزرگ تر را در سر پروراند. هدف او ایجاد یک مرکز امن و متمرکز بود تا بازرگانان بتوانند با خیال راحت به تجارت، مبادله کالا و امور صرافی بپردازند.

قدمت بازار وکیل شیراز

این اثر باستانی قدمتی بیش از 260 سال دارد. با وجود گذشت بیش از دو قرن، حیات اجتماعی و مالی آن هرگز متوقف نشده است. در سال 1394 حین بازسازی تیمچه احمدی، اسناد تجاری و نامه هایی مربوط به صد سال پیش کشف شد. این اسناد نشان می دهند که این مکان در دوره قاجار نیز شریان اصلی اقتصاد استان فارس بوده است. این بنای ارزشمند در سال 1351 در لیست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

معماری بازار وکیل شیراز

از نگاه مهندسی، این بنا تبلور نبوغ معماران ایرانی در هماهنگ سازی ساختمان با اقلیم منطقه به شمار می رود. مساحت این مجموعه بیش از 21 هزار متر مربع است و استانداردهای بی نظیری در ساخت بازارهای سرپوشیده دارد.

بازار وکیل چند طاق دارد؟

این بازار دارای 74 دهانه طاق ضربی بسیار بلند و خوش تناسب است. در روزگار احداث بنا، بلندی این طاق ها به بیش از 11 متر می رسید. امروزه به علت خاکریزی کف بازار برای جلوگیری از نفوذ رطوبت، ارتفاع طاق ها به 10 متر کاهش یافته است. همین سقف های بلند نقش یک سیستم تهویه مطبوع طبیعی را بازی می نمایند و هوای درون بازار را در روزهای گرم تابستان، خنک و دلپذیر نگه می دارند.

طراحی راهروها

پلان کلی این فضا به شکل یک صلیب (چلیپا) طراحی شده است. دو راهروی اصلی در نقطه ای مرکزی به نام چهارسوق یکدیگر را قطع می نمایند. چهارسوق دارای طاقی بسیار بزرگ بر روی یک هشتی زیباست که با گوشواره سازی های ظریف تزئین شده است. پهنای راهروهای این بازار از سایر بازارهای سنتی ایران بیشتر است تا تردد مردم و کاروان ها به راحتی انجام گردد. حجره ها نیز حدود یک متر بالاتر از سطح زمین ساخته شده اند تا از نم و رطوبت در امان بمانند.

مصالح ساختمانی

مقاومت این سازه غول پیکر در برابر زلزله های تاریخی، نتیجه انتخاب دقیق مصالح است. پایه های بنا بر روی قطعات سنگی بزرگ و یکپارچه قرار دارند. دیواره ها و طاق ها نیز از آجر، گچ و آهک ساخته شده اند. برای تامین نور، روزنه هایی به نام جامخانه یا هورنو در سقف تعبیه شده که نور خورشید را به داخل راهنمایی نموده و هوای گرم را به بیرون می رانند.

جاهای تماشای بازار و اطراف بازار وکیل شیراز

مجموعه وکیل تنها یک مرکز خرید نیست، بلکه یک بافت شهری کامل شامل حمام، مسجد و اماکن حکومتی را در بر می گیرد. در جدول زیر فاصله این جاذبه ها تا مرکز بازار معین شده است:

حمام وکیل

این گرمابه تاریخی نمادی از مهندسی پیشرفته آبرسانی در دوره زندیه محسوب می گردد. سیستم گرمایش از کف و راهنمایی بخار آب در زیر ساختمان، از شاهکارهای این بنا به شمار میرود. آهک بری های زیبای سقف که داستان های شاهنامه را روایت می نمایند، چشم هر بیننده ای را خیره خواهند کرد. این مکان اکنون به موزه مردم شناسی تبدیل شده است.

مسجد وکیل

این مسجد در همسایگی بازار و متصل به راسته شمشیرگرها واقع شده است. 48 ستون سنگی یکپارچه و مارپیچ در شبستان اصلی، به همراه طاق مروارید و کاشی کاری های استثنایی، این بنا را به یکی از زیباترین مساجد ایران تبدیل نموده اند. منبر مرمری این مسجد که از یک قطعه سنگ یکپارچه تراشیده شده، بسیار معروف است.

ارگ کریم خان

ارگ کریم خانی قلعه ای نظامی و مسکونی با دیوارهای مرتفع آجری است. یکی از برج های چهارگانه این ارگ به علت نشست زمین کمی انحراف دارد که به مجذوب کنندهیت آن افزوده است. این مکان در دوران زندیه مرکز فرماندهی وکیل الرعایا بود و معماری آن ترکیبی از ظرافت و صلابت را به نمایش می گذارد.

سرای مشیر

این بنای هشت ضلعی در دوره قاجار ساخته شد و به زیبایی به انتهای جنوبی بازار پیوند خورده است. حوض بزرگ مرکزی، درختان کهنسال نارنج و طاق نماهای کاشی کاری شده، فضایی رویایی برای استراحت و خرید صنایع دستی رقم زده اند. سرای مشیر یکی از محبوب ترین بخش ها برای گردشگران به شمار می رود.

خانه زینت الملوک

این عمارت قاجاری متعلق به خاندان بانفوذ قوام بوده است. آینه کاری های نفیس، سقف های چوبی نقاشی شده و ارتباط زیرزمینی آن با نارنجستان قوام، از ویژگی های برجسته این خانه هستند. زیرزمین این عمارت امروز به عنوان موزه مشاهیر فارس میزبان علاقه مندان است.

از بازار وکیل شیراز چه بخریم؟

گام نهادن در این مکان، عبور از یک تونل حسی مجذوب کننده است. بوی تند ادویه، درخشش فلزات چکش خورده و رنگ های شاد پارچه ها در هم می آمیزند. تنوع کالاها در این بازار بی نظیر است و جوابگوی هر سلیقه ای خواهد بود. برترین سوغاتی هایی که می توانید از این مکان تهیه کنید شامل موارد زیر می شوند:

• صنایع دستی شیراز: انواع گیوه های دست دوز، محصولات حصیری و ظروف مسی در حجره ها خودنمایی می نمایند.
• خاتم کاری: جعبه ها، قلم دان ها و تخته نردهای مزین به هنر اصیل خاتم که از ترکیب چوب، استخوان و فلز برنج خلق می شوند.
• میناکاری: ظروف سفالی و فلزی با نقوش لاجوردی و فیروزه ای که هنر دست استادکاران شیرازی هستند.
• عرقیات گیاهی: بهارنارنج، بیدمشک و نسترن خالص که عطر آن ها در بخش عطاری ها هوش از سر می برد.
• ادویه: کوه هایی از زردچوبه، دارچین، فلفل و ادویه های ترکیبی مخصوص جنوب که به غذاهای شما طعم جادویی می بخشند.
• فرش دستباف: گبه ها، جاجیم ها و قالی های خوش نقش ونگاری که هنر دست زنان عشایر قشقایی را به تصویر می کشند.
• نقره: زیورآلات ظریف، آینه شمعدان و ظروف نقره با هنر سیاه قلم و قلم زنی.

راسته ها و مغازه های بازار وکیل شیراز

پویایی اقتصاد در این مکان ریشه در دسته بندی منظم فضاهای تجاری دارد. هر صنف جایگاه معینی داشته و جالب است بدانید نام راسته ها همچنان بر اساس مشاغل باستانی به جای مانده است.

برترین راسته های خرید

چلیپای اصلی بازار به بازوهای مهم زیر تقسیم می گردد:

• راسته شمالی: این بخش تا چهارسوق امتداد دارد و در گذشته بازار کلاهدوزان نامیده می شد. امروز بیشتر به فروش انواع ترمه و پوشاک سنتی اختصاص یافته است.
• راسته جنوبی: پرترددترین بخش بازار که به بازار بزازان (پارچه فروشان) معروفیت دارد. این قسمت قلب تپنده تجارت پارچه های نفیس، لباس های محلی و حریرهای رنگارنگ است.
• راسته شرقی: در گذشته بازار علاقه بندان (فراورینمایندگان نوار و روبان) بود. امروز کانون عطاری های باسابقه و فروش ادویه های خوش عطر محسوب می گردد.
• راسته غربی: در دوران زندیه به بازار ترکش دوزان معروف بود و اکنون به یکی از مراکز اصلی عرضه فرش های نفیس و گلیم تبدیل شده است.

معروف ترین حجره ها

در دل این راسته ها، کاروانسراهایی وجود دارند که در گذشته محل استراحت تجار و انبار کالا بودند. سرای احمدی، سرای روغنی و سرای گمرک در سمت شرقی راسته شمالی قرار دارند. تیمچه احمدی همان مکانی است که اسناد مهم تجاری یک صد ساله در آن کشف شد و هنوز هم پر از جنب و جوش است.

بخش صنایع دستی

برای خرید صنایع دستی اصیل، راسته شمشیرگرها برترین انتخاب است. ورودی این راسته در کنار سردر مسجد وکیل واقع شده است. در گذشته اینجا محل فراوری سلاح سرد بود، اما امروز جایگاه تلالو مسگری، منبت کاری، و دست بافته های عشایری به شمار می رود. حجره های سرای مشیر نیز گزینه های فوق العاده ای برای خرید آثار هنری هستند.

بخش فرش

اگر در پی درک هنر بافندگی هستید، باید به راسته ترکش دوزان سر بزنید. مغازه های این بخش پر از گلیم، جاجیم و گبه هایی است که نقوش آن ها بازتابی از طبیعت کوهستان های زاگرس به حساب می آیند. تنوع رنگ و طرح در این راسته چشم نواز و بی نظیر است.

نقره فروشی در بازار وکیل شیراز

حرفه نقره سازی در شیراز اصالتی دیرینه دارد. تجمع اصلی نقره فروشان در حوالی چهارسوق و به طور ویژه در حجره های تاریخی سرای مشیر دیده می گردد. آثار ارائه شده در این مغازه ها، ترکیبی از هنر قلم زنی و مخراج کاری با نگین های فیروزه و عقیق هستند که ظرافت آن ها شما را مجذوب خواهد نمود.

چرم فروشی های بازار وکیل شیراز

در گذشته فراوری مصنوعات چرمی در راسته سراجان انجام می گرفت. امروزه برای پیدا کردن مغازه های تخصصی چرم که کیف و کفش های دست دوز باکیفیت ارائه می دهند، باید به سمت اردو بازار و بعلاوه بازار نو بروید. بازار نو راسته ای طولانی است که در دوره قاجار ساخته شد تا جوابگوی توسعه تجاری شهر باشد.

ساعت کاری بازار وکیل

برنامه ریزی زمانی برای بازدید از بازارهای سنتی اهمیت زیادی دارد تا با درهای بسته مغازه ها روبرو نشوید. بازاریان همچنان بر اساس سنت های قدیمی فعالیت می نمایند.

بازار وکیل چه روزهایی باز است؟

این مجموعه در روزهای شنبه تا پنجشنبه به روی عموم باز است و پویاترین حالت خود را تجربه می نماید.

توجه داشته باشید که بازار وکیل در روزهای آدینه به طور کامل تعطیل است و فعالیتی ندارد.

شاید در روزهای آدینه معدود مغازه هایی در بیرون از ورودی ها باز باشند، اما راسته های اصلی، چهارسوق و سراها تعطیل هستند و امکان خرید یا گشت وگذار مطلوب وجود نخواهد داشت.

بازار وکیل تا چه ساعتی باز است؟

فعالیت کسبه در روزهای عادی از حدود ساعت 8:00 تا 8:30 صبح شروع می گردد و تا ساعت 20:30 الی 21:00 شب ادامه می یابد. در ایام خاص مانند تعطیلات عید نوروز، به علت شلوغی زیاد، بازار تا ساعات پایانی شب (حتی تا نیمه شب) باز می ماند. در نیمه دوم سال که روزها کوتاه ترند، ممکن است بعضی مغازه ها حوالی ساعت 19:00 کار خود را تعطیل نمایند. خلوت ترین و خنک ترین زمان برای عکاسی و قدم زدن، همان ساعات اولیه صبح است.

تصاویر بازار وکیل شیراز

کلمات نمی توانند به تنهایی زیبایی بصری این فضا را توصیف نمایند. در یک سو، پرتوهای طلایی خورشید از روزنه های سقف به درون می تابند و خطوطی از نور را روی سنگفرش ها ترسیم می نمایند. در سوی دیگر، کوهی از فرش های لاکی و لاجوردی عشایری در راسته غربی، انفجاری از رنگ می سازند. حضور زنان قشقایی با لباس های پرچین در حال خرید حریر، و تلالو نور بر سینی های مسی در راسته شمشیرگرها، هر گوشه از این مکان را به یک تابلوی نقاشی زنده تبدیل نموده است. عکاسی در کنار حوض هشت ضلعی سرای مشیر، در حالی که شاخه های نارنج بر آب سایه انداخته اند، یکی از محبوب ترین فعالیت های گردشگران در این فضای جادویی است.

جمع بندی

بازار وکیل شیراز چیزی فراتر از یک مرکز خرید ساده است؛ اینجا موزه ای زنده از تاریخ، هنر، معماری و فرهنگ مردم جنوب ایران محسوب می گردد. از طاق های آجری و بلند که خنکای مطبوعی را به ارمغان می آورند، تا تنوع بی نظیر فرش ها، ادویه ها و صنایع دستی، هر قدم در این مکان داستانی برای روایت دارد. پیوند این بازار با حمام، مسجد و ارگ کریم خان، آن را به قطب اصلی گردشگری شیراز تبدیل نموده است. اگر در پی لمس تاریخ در جریان زندگی روزمره هستید، گشت وگذار در راسته های این شاهکار دوره زندیه را هرگز از دست ندهید.

منبع: خبرنگاران مگ